vechtsport voor kind

Welke vechtsport is geschikt voor je kind?

Door Pieter Vogelaar



Bewegen is noodzakelijk voor iedereen en dus zeker voor kinderen. Vechtsport voor een kind kan een goede manier zijn om hem of haar meer te laten bewegen. Daarnaast kunnen er nog andere redenen zijn waarom vechtsport goed voor een kind is. Vechtsport is overigens een goede keus voor een kind. Vechtsport is bijvoorbeeld niet blessuregevoeliger dan andere gangbare sporten. Zo is het aantal spoedeisende hulp behandelingen per 1000 sporturen voor vechtsporten 0.14, terwijl dit voor bijvoorbeeld voetbal (0.21), hockey (0.26) en schaatsen (0.81) hoger ligt (bron 1 en 2). Maar wat is nu eigenlijk de beste vechtsport?

 

Sociale- en fysieke veiligheid

De belangrijkste overweging moet niet zijn welke vechtsport, maar of een vechtsportschool wel veilig voor je kind is! Het gaat om sociale veiligheid en fysieke veiligheid. Sociale veiligheid komt erop neer of er wel op een fijne en goede manier met elkaar omgegaan wordt. Is er respect voor kinderen die anders zijn, worden leerlingen op een positieve manier uitgedaagd en worden gemaakte stappen gezien en gewaardeerd. Pestgedrag, groepsdruk en agressie zijn uiteraard geen goed teken. Fysieke veiligheid is uiteraard zeer belangrijk om blessures en ongelukken te voorkomen. Een lesopbouw naar motorisch steeds complexer kan helpen om blessures en ongelukken te verminderen. Wordt kinderen duidelijk uitgelegd om bepaalde veiligheidsmaatregelen in acht te nemen (bijvoorbeeld bij taekwondo op het lichaam trappen, maar niet op het hoofd)? Gezien de grote invloed die een trainer heeft op de sociale- en fysieke veiligheid, zijn de pedagogische kwaliteiten van hem/haar erg belangrijk.
Hoe kom je er achter of het klimaat van een vechtsportschool veilig is? Stap eens binnen, blijf een tijdje, observeer en proef de sfeer. Vraag ook rond bij buren, kennissen, etc.. De bekendere vechtsporten,  judo, karate en taekwondo, zijn georganiseerd in bonden. Bij deze bonden kan achterhaald worden of een trainer geregistreerd staat en misschien ook nog eens een diploma heeft. Een trainer die geen diploma heeft, hoeft overigens zeker niet een slechte te zijn. En hetzelfde geldt ook voor een vechtsportschool die niet aangesloten is bij een bond.
Voor informatie over judo kan je terecht bij Judo Bond Nederland, voor karate bij Karate-do Bond Nederland en voor taekwondo bij  Taekwondo Bond Nederland of ITF Nederland.

 

Overwegingen van en over het kind zelf

Misschien heeft je kind zelf ook een idee over wat leuk is. Vraag vooral je kind wat het zelf wil! Plezier in sport is belangrijk. Of het nu voetbal is of judo. Toch kan het zo zijn dat je zelf een meer sturende rol neemt. Een ouder heeft ook als taak te kijken naar wat goed is en niet alleen naar wat leuk is. De balans van plezier en nut kan daarom soms doorslaan naar dat je vindt dat een bepaalde sport erg belangrijk voor je kind kan zijn. Bijvoorbeeld als je kind weerbaarder zou moeten zijn en een vechtsport daarbij zou kunnen helpen.
Op jonge leeftijd haalt het overigens niet zo heel veel uit welke vechtsport, als het er maar één is. Toch is het zo dat sommige kinderen niet zo van fysiek contact houden en dan zijn karate of taekwondo wellicht een beter idee dan judo. Andere kinderen zijn wat bang om geraakt te worden en schrikachtig voor onverwachte bewegingen en dan ligt de keuze voor judo meer voor de hand dan karate en taekwondo.

 

Praktisch: de beschikbaarheid van de vechtsportschool

Er zijn heel veel verschillende soorten vechtsporten en er zijn discussies over wat nu de ultieme en beste vechtsport is. Deze discussie is zeker voor jonge kindere onzinnig. Jonge kinderen moeten zich eerst bepaalde basisvaardigheden eigen maken. Eventueel als ze wat ouder zijn en over voldoende basisvaardigheden beschikken, kan er gekozen worden voor een vechtsport die hij/zij als ultiem beschouwt. Dus waarom zou je als ouder veel moeite doen voor een bijzondere en exotische vechtsport? Kies gewoon een vechtsportschool die praktisch is; dichtbij, op de route van school of werk, een tijdstip dat uitkomt en vooral eentje die goed bekend staat. Omdat judo, karate en taekwondo het meest voorkomen ligt het voor de hand dat je op één van deze drie vechtsporten uitkomt. Maar uiteraar kan een andere vechtsport ook. Er zijn bijvoorbeeld ook jeugdlessen in kickboksen, hapkido en BJJ.

 

Naast techniek ook aandacht voor basisprincipes er achter?

Dit is een onderwerp dat voor een ouder wellicht lastig te beoordelen zal zijn. Desondanks benoemen we het hier toch. Hoeveel aandacht besteedt de vechtsportschool aan de basisprincipes achter een techniek? Als voorbeeld nemen we de techniek Tsuri-Komi-Goshi, een heupworp bij judo. Er zijn vechtsportscholen waar deze Tsuri-Komi-Goshi puur en alleen als techniek aangeleerd wordt, maar waar meer aandacht mag zijn voor de essentie of principes die achter de techniek zitten. Bij Tsuri-Komi-Goshi is het belangrijk dat het lichaamszwaartepunt van de werper lager is dan die van degene die geworpen wordt. Ook is het essentieel dat er contact is tussen de twee lichamen, want anders kan de worp niet goed gemaakt worden. Lichaamszwaartepunt en fysiek contact zijn praktisch bij alle worpen van belang. Snap je deze principes dan lukt niet alleen de Tsuri-Komi-Goshi, maar gaan andere worpen eigenlijk ook vanzelf. Daarom spreken we over basisprincipes. Lichaamszwaartepunt en fysiek contact zijn dus eigenlijk algemene basisprincipes die gelden voor ‘worstelen en naar de grond brengen’ van een tegenstander. Een vechtsportschool, die vechtsportinhoudelijk goed les geeft, besteedt dus naast de techniek vooral veel aandacht aan de algemene basisprincipes en laat kinderen daar dan ook spelenderwijs ervaring mee opdoen. Dergelijke basisprincipes zijn er niet alleen voor judo, maar voor alle vechtsporten en dus ook voor karate en taekwondo.
Voor een ouder zonder vechtsportervaring is het lastig om te beoordelen of de training nu vooral om de techniek of om de basisprincipes draait. Helaas is daar niet zo een pasklare oplossing voor. Kennis van vechtsport(didactiek) heb je als ouder niet zo één-twee-drie.

 

Judo, karate of taekwondo

Judo is een vechtsport waar het gaat om trekken, duwen, vallen en controleren. Bij karate en taekwondo gaat het om trappen en stoten. Zoals eerder al aangegeven liggen judo, karate en taekwondo als keuze voor een vechtsport voor (jonge) kinderen het meest voor de hand.  Welke van deze drie is dan de beste keuze? Zoals eerder aangegeven haalt het eigenlijk niet zoveel uit. Bij het beoefenen van een vechtsport en dus ook bij judo, karate en taekwondo zijn er namelijk positieve fysieke- en psychosociale effecten voor kinderen. Dat is ondermeer toe te schrijven aan disciplinering en agressie regulatie. Wel bestaat de indruk dat judo net iets meer dan karate en taekwondo geschikter is voor het aanleren van motorische vaardigheden en op dat punt dus een plusje heeft (bron 3 en 4).
Zowel judo, karate en taekwondo zijn georganiseerd in landelijke bonden met een opleidingsstructuur voor trainers. De indruk bestaat dat bij de Judo bond dit net wat beter op orde is dan bij de andere bonden. Er zijn bijvoorbeeld veel meer karatescholen die niet aangesloten zijn bij de Karate bond dan dat er judoscholen niet aangesloten zijn bij de Judo bond.

 

Faciliteiten

Afhankelijk van de waarde die je er aan hecht, kan je de faciliteiten en de hygiëne  daarvan, ook meebetrekken in je beslissing. Zijn dojo, kleedruimtes, sanitair  en trainingsmaterialen schoon en heel? Is er een mogelijkheid om als ouder even lekker te ziten en toe te kijken? Er wordt wel eens beweerd dat slechte hygiëne een indicatie zou zijn voor een slecht sportklimaat. Dat verband is onzinnig. Er zijn vechtsportscholen waar het bijvoorbeeld in de kantine rommelig is, maar waar goed lesgegeven wordt en zorg wordt gedragen voor sociale- en fysieke veiligheid.

 

Samenvatting

Door vechtsport kan een kind zich fysiek en psychosociaal ontwikkelen. De vraag welke vechtsport is het beste voor mijn kind, is eigenlijk niet zo relevant, zeker niet voor heel jonge kinderen. Veel belangrijker om de keuze op te baseren zijn, sociale- en fysieke veiligheid, overwegingen van en over het kind zelf en de beschikbaarheid van de vechtsportschool. Lastig in te schatten, maar om de school vechtsportinhoudelijk te kunnen beoordelen, is hoeveel aandacht er is voor de basisprincipes achter technieken. Als voorgaande punten nog steeds een keuze open laten, heeft judo een lichte voorkeur boven karate en taekwondo. Judo heeft namelijk een plusje in het aanleren van motorische vaardigheden. Afhankelijk van het belang dat je er aan hecht, kunnen ook de faciliteiten en de hygiëne daarvan, meegenomen worden in de keuze voor een vechtsport(school).

 

Bronnen

Bron 1: Ooms, L. & Veenhof C. (2011). Evaluatie van de implementatiefase van het Nationaal Actieplan Sport en Bewegen, setting sport: Resultaten proces- en effectevaluatie. Nivel & NOC-NSF.
Bron 2: VeiligheidNL (2014). Cijferfactsheet Sportblessures 2013.
Bron 3: Matsumoto, D. & Konno, J. (2005). The relationship between adolescents’ participation in judo, quality of life and life satisfaction. Tokyo: Research Journal of Budo (38 (1): 13-25).
Bron 4: Elling, A. & Wisse, E. (2010). Beloften van vechtsport. Nieuwegein: Arko Sports Media. Te vinden op: http://www.vechtsportenmaatschappij.nl/media/16516/beloften%20van%20vechtsport.pdf